Müasir tibbdə müxtəlif orqan və toxumaların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün geniş istifadə olunan görüntüləmə üsullarından biri ultrasəs müayinəsidir. Bu müayinə yüksək tezlikli səs dalğalarından istifadə etməklə bədənin daxili strukturlarının görüntüsünü əldə etməyə imkan verir.
Ultrasəs müayinəsi qeyri-invaziv müayinə üsuludur və ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə etmir. Ultrasəs müayinəsi haqqında ətraflı məlumatı etibarlı tibbi mənbələrdən əldə etmək mümkündür.
Ultrasəs müayinəsi (USM) nədir?
Ultrasəs müayinəsi xüsusi aparat və prob vasitəsilə həyata keçirilir. Prob bədən nahiyəsi üzərində hərəkət etdirilir və ultrasəs dalğaları toxumalardan əks olunaraq aparat tərəfindən görüntüyə çevrilir.
USM müxtəlif şikayətlərin səbəbini araşdırmaq, müəyyən orqanların vəziyyətini qiymətləndirmək və həkim tərəfindən təyin olunan müayinələri həyata keçirmək üçün istifadə edilə bilər.
Müayinənin hansı nahiyəyə aparılacağı pasiyentin şikayətlərindən, tibbi tarixçəsindən və həkimin tövsiyəsindən asılıdır.
Ultrasəs müayinəsi hansı hallarda aparılır?
Müxtəlif tibbi vəziyyətlərin qiymətləndirilməsi üçün həkim tərəfindən təyin oluna bilər. Məsələn:
- qarın və çanaq nahiyəsində ağrı və narahatlıq olduqda;
- müəyyən orqanların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün;
- qalxanabənzər vəzidə dəyişikliklər müşahidə edildikdə;
- hamiləliyin gedişatını və dölün inkişafını izləmək üçün;
- əvvəlki müayinələrdə aşkarlanmış dəyişiklikləri nəzarətdə saxlamaq məqsədilə.
Nəticələri adətən digər klinik məlumatlarla birlikdə qiymətləndirilir. Yəni ultrasəs müayinəsinin nəticəsi hər zaman təkbaşına yekun diaqnoz anlamına gəlmir.
Qarın boşluğu USM
Qarın boşluğu ultrasəs müayinəsi qarın nahiyəsində yerləşən orqanların və müəyyən anatomik strukturların qiymətləndirilməsi üçün aparılır.
Qarın nahiyəsində ağrı, ağırlıq hissi, həzm sistemi ilə bağlı şikayətlər və digər simptomlar zamanı həkim tərəfindən qarın boşluğu USM tövsiyə oluna bilər.
Müayinə zamanı qiymətləndiriləcək orqanlar pasiyentin şikayətləri və həkimin göstərişinə əsasən müəyyən edilir.
Qarın boşluğu USM üçün hazırlıq müayinənin xüsusiyyətindən asılıdır. Bəzi hallarda müayinədən əvvəl müəyyən müddət qida qəbul etməmək tələb oluna bilər. Buna görə müayinəyə yazılarkən hazırlıq qaydalarını əvvəlcədən dəqiqləşdirmək vacibdir.
Çanaq USM
Çanaq ultrasəs müayinəsi çanaq nahiyəsində yerləşən orqanların qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunur. Qadınlarda uşaqlıq və yumurtalıqların görüntülənməsi üçün çanaq USM-dən istifadə edilə bilər.
Çanaq USM qarın üzərindən aparıla bilər. Bəzi hallarda isə daha ətraflı görüntü əldə etmək məqsədilə transvaginal ultrasəs müayinəsi tətbiq olunur.
Müayinənin hansı üsulla aparılacağı həkimin göstərişindən və müayinənin məqsədindən asılıdır.
Qalxanabənzər vəzi USM
Qalxanabənzər vəzi ultrasəs müayinəsi boyun nahiyəsində yerləşən qalxanabənzər vəzinin quruluşunu və görüntülənən dəyişiklikləri qiymətləndirmək üçün aparılır.
Boyun nahiyəsində şişkinlik, düyün və ya digər dəyişikliklər müşahidə edildikdə həkim qalxanabənzər vəzi USM təyin edə bilər.
USM zamanı vəzinin ölçüsü, quruluşu və görüntüdə müşahidə olunan xüsusiyyətlər qiymətləndirilir. Nəticələr həkim tərəfindən pasiyentin digər müayinə və analizləri ilə birlikdə dəyərləndirilə bilər.
Hamiləlik USM
Hamiləlik zamanı ultrasəs müayinəsi hamiləliyin gedişatının izlənilməsi və dölün inkişafının qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunan əsas görüntüləmə üsullarından biridir.
Hamiləliyin müxtəlif mərhələlərində USM-in məqsədi dəyişə bilər. Erkən dövrdə hamiləliyin vəziyyətini və müddətini qiymətləndirmək, daha sonrakı mərhələlərdə isə dölün inkişafını və anatomik göstəricilərini izləmək üçün ultrasəs müayinəsi aparıla bilər.
Hamiləlik USM-in nə zaman və hansı tezlikdə aparılması həkimin qiymətləndirməsinə əsasən müəyyən edilir.
Ultrasəs müayinəsi necə aparılır?
USM zamanı pasiyent adətən müayinə masasının üzərinə uzanır. Müayinə ediləcək nahiyəyə xüsusi ultrasəs geli tətbiq olunur və prob həmin nahiyə üzərində hərəkət etdirilir.
Ultrasəs dalğaları vasitəsilə alınan məlumatlar aparatın ekranında görüntü şəklində əks olunur. Müayinənin müddəti müayinə olunan nahiyədən və onun məqsədindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Əksər xarici ultrasəs müayinələri ağrısız aparılır. Müayinə zamanı görüntünün daha aydın alınması üçün prob ilə nahiyəyə müəyyən qədər təzyiq tətbiq edilə bilər.
USM müayinəsinə necə hazırlaşmaq lazımdır?
Ultrasəs müayinəsinə hazırlıq müayinə olunan nahiyədən asılı olaraq dəyişir. Bütün müayinələr üçün eyni hazırlıq qaydası tətbiq edilmir.
Məsələn, qarın boşluğu USM-dən əvvəl müəyyən müddət ac qalmaq tələb oluna bilər. Çanaq USM-in bəzi növlərində isə müayinəyə dolu sidik kisəsi ilə gəlmək lazım ola bilər.
Bu səbəbdən USM-ə yazılarkən müayinədən əvvəl hansı hazırlığın tələb olunduğunu klinikadan dəqiqləşdirmək məsləhətdir.
Ultrasəs müayinəsi təhlükəsizdirmi?
İonlaşdırıcı şüalanmadan istifadə etməyən görüntüləmə üsuludur və tibbdə geniş tətbiq olunur.
Hamiləlik zamanı da ultrasəs müayinəsindən dölün inkişafını qiymətləndirmək məqsədilə istifadə edilir. Bununla belə, müayinənin zəruriliyi, vaxtı və tezliyi həkimin tövsiyəsinə uyğun müəyyən edilməlidir.
USM nəticələri necə qiymətləndirilir?
Ultrasəs müayinəsi nəticəsində əldə edilən görüntülər mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilir. Nəticələrdə müşahidə olunan xüsusiyyətlər pasiyentin şikayətləri, tibbi tarixçəsi və lazım olduqda laborator və digər instrumental müayinələrin nəticələri ilə birlikdə nəzərdən keçirilə bilər.
Nəticədə hər hansı dəyişiklik aşkar olunarsa, növbəti addım barədə qərarı həkim verir. Bəzi hallarda əlavə müayinə və ya digər mütəxəssis konsultasiyası tövsiyə oluna bilər.
Ultrasəs müayinəsinin üstünlükləri
Tibbdə geniş istifadə olunmasının əsas səbəblərindən biri onun praktik və qeyri-invaziv müayinə üsulu olmasıdır.
Ultrasəs müayinəsinin əsas xüsusiyyətləri:
- ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə etmir;
- qeyri-invaziv müayinə üsuludur;
- müxtəlif orqan və nahiyələrin qiymətləndirilməsində istifadə olunur;
- müayinə zamanı real vaxt görüntüləri əldə edilə bilər;
- hamiləlik dövründə dölün inkişafının izlənilməsində istifadə olunur.
Tez-tez verilən suallar
Müayinə ağrılıdır?
Əksər ultrasəs müayinələri ağrısız aparılır. Xarici USM zamanı prob dəri üzərində hərəkət etdirilir. Bəzi hallarda daha aydın görüntü əldə etmək üçün müəyyən təzyiq tətbiq oluna bilər.
USM-ə ac gəlmək lazımdır?
Bu, müayinənin növündən asılıdır. Qarın boşluğu kimi bəzi müayinələrdə xüsusi hazırlıq tələb oluna bilər. Müayinədən əvvəl klinikanın verdiyi təlimatlara əməl etmək lazımdır.
Hamiləlik zamanı USM nə üçün edilir?
Hamiləlik USM hamiləliyin gedişatını və dölün inkişafını qiymətləndirmək üçün aparılır. Müayinənin vaxtı və məqsədi hamiləliyin mərhələsinə və həkimin tövsiyəsinə görə dəyişə bilər.
Qalxanabənzər vəzi USM nəyi göstərir?
Qalxanabənzər vəzi USM vəzinin quruluşunu, ölçüsünü və görüntüdə müşahidə olunan bəzi dəyişiklikləri qiymətləndirməyə imkan verir. Nəticələr həkim tərəfindən digər məlumatlarla birlikdə dəyərləndirilir.
USM üçün əvvəlcədən hazırlıq lazımdır?
Bəzi USM müayinələri üçün hazırlıq tələb olunur, bəziləri üçün isə xüsusi hazırlıq lazım olmaya bilər. Hazırlıq müayinənin növündən asılıdır.
Mediart Klinikada ultrasəs müayinəsi
Mediart Klinikada müasir ultrasəs aparatı ilə müxtəlif istiqamətlər üzrə USM müayinələri həyata keçirilir. Qarın boşluğu, çanaq, qalxanabənzər vəzi və hamiləlik zamanı ultrasəs müayinələri həkim göstərişinə uyğun olaraq aparılır.
Əgər sizə ultrasəs müayinəsi tövsiyə olunubsa və hansı müayinəyə ehtiyacınız olduğunu dəqiqləşdirmək istəyirsinizsə, Mediart Klinikaya müraciət edərək ətraflı məlumat əldə edə bilərsiniz.